गाढा निलो रङ्गको
बाह्रै हात लामो
दुई हात गजीलो
जाडो गर्मी
सधैँ एकैनासले
हरदम बेरीने
वरिपरि कम्मरमा
आमाको पटुका ।

हाम्रो लागि सदैव
थरि थरिका
खानाको खजाना
मकैभटमासदेखि
भेली
मिश्री
नरिवलका टुक्रा
र पिपलगेडी सम्म
फोर्सा
ऐंसेलु
भेमल
खन्यु
तेजु
राजु
र मयल सम्म
आँटीको मदुस झैँ
सबैकुरा अटाउने
आमाको पटुका ।

हावा फुस्किएको
गुब्बारा जस्तै
खुम्चिएर धार बसेको
प्रायःजसो मैलो देखिने
र पछाडिको कम्मरको भाग
सधै भिजेको देखीने
अनी कपास जस्तै
पानी सोस्ने
आमाको पटुका ।

सधै पानी
र पसीनाले भिज्नु बाहेक
धोएर घाममा सुकाउँदा
कहिले काहीँ
सम्पुर्ण आकाश
भुईंमा झरे झैं
वल्लो अँसुरोदेखि
पल्लो अँसुरोको बोटसम्म
बारीको डोरै
नीलो पारी ढाक्ने
आमाको पटुका ।

“बस्तु एक प्रयोग अनेक“
भनेझैं
पेटको बच्चा त
छोपेकै थियो
काखको बच्चा
निदाउँदा पनि
ओढाउन मिल्ने
पाहुना तथा जेठाजु
अकस्मात आउँदा
सप्को हाली
छाती
र कपाल समेत
ढाक्न मिल्ने
सुकी
मोहर
ढेक
र बढिमा
पाँचको रातो नोट
टुप्पोमा गाँठो पारी
राख्न मिल्ने
साँच्चै बहुपर्योजनको थियो
आमाको पटुका ।

घाँस
दाउरा
पानी
अनि धानपराल
साथै मनको भारी बोक्दा
समेत दरो आड दिने
भोक लाग्दा कस्न मिल्ने
भोक मेटिंदा आफैं कसिने
शरीरले ओकलेका पसिना
र मनले ओकलेका
आँसु समेत पुछ्न मिल्ने
एक अभिन्न मित्र समान
आमाको पटुका ।

कल्पना गर्नै गाह्रो हुने
आमा बिनाको पटुका
र पटुका बिनाको आमा
एक अर्काको पर्याय जस्तै
भगवान पुज्ने भएदेखि
भगवानको प्यारो हुँदासम्म
कहिल्यै साथ नछोड्ने
कति प्रिय
आमाको पटुका ।

कहिलेकाँहि
आकाश सफा देख्दा लाग्छ
आज आमाले पटुका
धोएर सुकाइछन्
जीवनभरी कहिल्यै
त्यति सफा
र बेदाग देखिन
जति आज देख्छु
आमाको पटुका ।

✍️ कल्पना मरासिनी
भूमिकास्थान ९ ,अर्घाखाँची
( हाल ललितपुर )

प्रकाशन मिति : २०८२ बैशाख २८