भगवान् श्रीकृष्णको पूजाआराधना गर्दै आज देशभर श्रीकृष्ण जन्माष्टमी पर्व मनाइँदैछ। भदौ कृष्ण अष्टमीको मध्यरातमा भगवान् श्रीकृष्णको जन्म भएको धार्मिक विश्वासमा जन्माष्टमी मनाउने गरिन्छ। यस दिनको रातलाई धार्मिक रूपमा ‘मोहरात्रि’ समेत भनिन्छ।
जन्माष्टमीका अवसरमा देशभरका कृष्णमन्दिरमा विशेष पूजाआजा, भजनकीर्तन, प्रवचन तथा धार्मिक कार्यक्रम आयोजना भइरहेका छन्। भगवान् विष्णुको आठौँ अवतारका रूपमा श्रीकृष्णले अन्याय, अत्याचार र अधर्मविरुद्ध सत्य तथा सत्कर्मको मार्गमा अघि बढ्न मानव समुदायलाई प्रेरणा दिएको धार्मिक ग्रन्थहरूमा उल्लेख छ।
जन्माष्टमीका अवसरमा ललितपुरको मङ्गलबजारस्थित प्रसिद्ध कृष्णमन्दिरमा विशेष धार्मिक मेला लागेको छ। भक्तजनको उल्लेख्य उपस्थिति रहेको मन्दिरमा बिहानैदेखि पूजाआजा तथा दर्शन गर्नेको चहलपहल बढेको छ।
यसैबीच, सुदूरपश्चिमेली समुदायको प्रमुख सांस्कृतिक पर्व गौरा पनि आज अठवाली अर्थात् अष्टमीका दिन मुख्य रूपमा मनाइँदैछ। भदौ शुक्ल पञ्चमीदेखि सुरु भएको गौरा पर्वको मुख्य दिन आज व्रत बसेर गौरा खलामा शिव–पार्वतीको पूजाआजा गर्ने परम्परा छ।
दार्चुला, बैतडी, डडेल्धुरालगायत सुदूरपश्चिमका पहाडी जिल्लामा गौरा देवीको पूजाआजा गरी विभिन्न सांस्कृतिक कार्यक्रम तथा जात्रा निकाल्ने गरिन्छ। कैलाली र कञ्चनपुरमा बसोबास गर्ने पहाडी समुदायले पनि विभिन्न स्थानमा गौरा पर्वलाई उत्साहका साथ मनाइरहेका छन्।
गौरा पर्वको प्रमुख आकर्षणका रूपमा रहेको देउडामा धार्मिक तथा पौराणिक कथासँगै सामाजिक विकृति, विसङ्गति र समसामयिक विषयलाई समेत प्रस्तुत गर्ने गरिन्छ। देउडामार्फत आफ्ना सुख–दुःख साटासाट गर्ने, आपसी आत्मीयता बढाउने र सामाजिक सद्भाव कायम गर्ने परम्परा रहिआएको छ।
यसरी आज एकातर्फ भगवान् श्रीकृष्णको जन्मोत्सवका रूपमा जन्माष्टमी मनाइँदैछ भने अर्कोतर्फ सुदूरपश्चिमको मौलिक संस्कृति र परम्परासँग जोडिएको गौरा पर्वले नेपाली समाजको धार्मिक तथा सांस्कृतिक विविधतालाई थप उजागर गरेको छ।
